OFPOF

Devlet Yönetiminde Söz Sahibi Olmuş En Önemli 8 Valide Sultan

-
886
Etkileşim
Whatsapp'ta Paylaş Yukarı Çık
Whatsapp'ta Paylaş Yukarı Çık
Devlet Yönetiminde Söz Sahibi Olmuş En Önemli 8 Valide Sultan
772 izlenme
-

Valide Sultan'lar devlette padişahtan sonra gelirler. Bu nedenle padişahtan sonra en yetkili kişiler de onlardır.

Sadrazamlar devlet kademesinde yönetimin en üst rütbesidir. Ancak Valide Sultan oğlunu etki altına almayı başarabilmişse sadrazamın otoritesi tamamen yok olur. Bu nedenle devlet adamlarının Valide Sultan ile geçinmesi çok önemli.

Biz de bu içeriğimizde sizlere bu kudretli Valide Sultan'lardan en güçlülerine göre sıraladığımız bir derleme yaptık. Ve aldığımız kaynakları da dahil ederek.

8. İlk olan her zaman başkadır: Ayşe Hafsa Valide Sultan

İlk olan her zaman başkadır: Ayşe Hafsa Valide Sultan

Kırım Hanı'nın kızı ve Yavuz Sultan Selim'in eşi. Yıllar boyu Kanuni'nin yanından ayrılmamış ve ilk Valide Sultan olarak oğlunun saltanatı sırasında 14 yıl bu makamı elinde tutmuştur.

Mahidevran Sultan ve Hürrem Sultan arasındaki ipleri iyi tutarak kontrolcü biri olarak tarihe geçti. Önceki harem olan Beyazıt Sarayı'nda (Harem Topkapı'ya taşınınca Eski Saray olan) baskın bir yönetici olarak rol oynadı.

Oğlu üzerinde yoğun bir etkisi bulunan Valide Sultan'a ilişkin raporlarda bu etkiyi hiçbir zaman kötüye kullanmadığı yazılır.

7. Haremin Son Haseki Sultan'ı: Emetullah Rabia Gülnüş Valide Sultan

Haremin Son Haseki Sultan'ı: Emetullah Rabia Gülnüş Valide Sultan

Osmanlı Tarihi'nin en meşhur Valide Sultan'larından olan Rabia Sultan IV. Mehmed'in en sevdiği eşi ve II. Mustafa ile Lale Devri'nin padişahı III. Ahmed'in annesidir.

Hayatı boyunca sadece sekiz sene Eski Saray'da kalmış ve 73 yıllık ömrünün büyük bir kısmını Topkapı'da geçirmiştir.

II. Mustafa tahttan indirilirken onayı alınmış ve III. Ahmed öyle tahta geçebilmişti.

20 yıl Valide Sultan'lık yapan Emetullah Sultan bulunduğu döneme damga vurmayı başardı.

6. Safiye Valide Sultan'dan bahsetmezsek olmaz...

Safiye Valide Sultan'dan bahsetmezsek olmaz...

Eşinin çok sevdiği Safiye, Haseki Sultan olduğu dönemde kayınvalidesi olan Nurbanu Sultan'dan 1000 akçe daha fazla maaş alıyordu.

Valide Sultan olunca oğlu III. Mehmed'i iyice kendine çeviren Safiye Sultan onun döneminde oldukça büyük güç kazandı. Adam kayırmanın ve rüşvetçiliğin tavan yaptığı bu dönemde padişah sefere çıkarken 1.000.000.000 altınlık hazinesini tamamen annesine emanet etmekten çekinmemişti.

Sallantıya giren iktidarını kurtarmak için Şehzade Ahmed'in annesi olan Handan Sultan'ı kendi tarafına çekmeye çalıştı. Torununun oğlu tarafından boğdurulmasında etkili olmuştu. Haremde iktidarı iyice ele alan Safiye Sultan, çıkan bir isyanda en sadık adamı Gazanfer Ağa lime lime edilip kendi hayatı da tehlikeye girince kendini geri çekmek zorunda kaldı.

İlk başta Şehzade Mahmud boğulmadan öncesine ona boyun eğer gibi görünen Handan Sultan tarafından torunu tahta geçer geçmez 19 gün sonra Eski Saray'a gönderildi. Ve orada vefat etti.

5. Hem oğlunu etki altına aldı hem de hayırla ülkeyi donattı: Bezmi Alem Valide Sultan

Hem oğlunu etki altına aldı hem de hayırla ülkeyi donattı: Bezmi Alem Valide Sultan

Diğer Valide Sultan'lardan farklı olarak devleti yönetmesiyle değil hayır işleri ile daha çok tanınan bir Valide Sultan'dır. Çünkü tabiri caizse hayırseverlik için o kadar çalışma yapmıştı ki halk kendine aşıktı.

Sultan Abdülmecit annesini çok severdi ve hükümete nazır seçerken Valide Sultan'a sürekli danışırdı.

İlk ahşap Galata Köprüsü'nün kurulmasına öncülük eden Valide Sultan yaşadığı sürece oğlu sözünden çıkmadı.

Mustafa Reşid Paşa'nın gücüne güç katmasını sağlayan da Bezmi Alem Sultan'dı.

4. Parlak zekası ile oğlunun deliliğini bastırabildi: Halime Valide Sultan

Parlak zekası ile oğlunun deliliğini bastırabildi: Halime Valide Sultan

Nam-ı diğer, eşinin verdiği isimle: Sürmeli Haseki

Handan Sultan'dan sonra ikinci yarı naip olarak Kara Davut Paşa ile ortak olarak devleti yöneten Valide Sultan.

Uzun zamandır kendisinin sadece Abaza kökenli olduğu biliniyor fakat ismi hakkında kesin bir delil bulunamıyordu. Kocasının zamanında güçsüz bir dönem geçirdi. Hatta ilk oğlu Mahmud'u bizzat eşi III. Mehmet boğdurttu.

Safiye Sultan ile de arası bozuk olduğundan Eski Saray'a gönderildi. Orada tam 14 seneyi aşkın bir zaman boyunca kalan Halime Sultan, Şimşirlikte kala kala akli dengesini yitirmiş oğlunun zamanında devletin iplerini eline aldı. 

II. Osman'ın öldürülmesine de ses etmeyen Valide Sultan'a padişahın kulağı kesilerek getirildi ki, öldüğüne inansın diye.

Oğlunun ikinci saltanatı bittikten sonra Eski Saray'a çekildi. Bir rivayet hemen öldü, diğer bir rivayete göre 1639'da oğlu öldükten sonra IV. Murad'dan izin alıp Edirne'ye gitti ve dört yıl sonra vefat etti.

3. Safiye Sultan'ı Eski Saray'a kapatıp devleti yöneten: Handan Valide Sultan

Safiye Sultan'ı Eski Saray'a kapatıp devleti yöneten: Handan Valide Sultan

Sarayda eşi III. Mehmed'in kendisine layık gördüğü isimle: Benli Haseki

Fakat Valide Sultan olduktan sonra bu lakabı üzerinden söküp atmayı başardı. Oğlu tahta geçtiğinde çok küçük yaşta olduğundan devleti bizzat yönetti. İlk iş olarak da Safiye Sultan'ı Eski Saray'a gönderdi. Ayrıca bilinenin aksine Şehzade Mustafa'nın öldürülmesine mani olanlardan en önemlisi oydu.

Handan Valide Sultan'ın gücünü anlatmak istersek şöyle ifade edebiliriz: O dönemde İstanbul'a gelen Venedik elçileri dahi Sultan Ahmed ile görüşebilmek için Handan Sultan'dan izin almak zorundaydılar. Hatta görüşme için gelen devlet adamlarının olduğu toplantıları Valide Sultan telli bir perde arkasından dinler ve gerektiği zaman fikrini söylerdi.

Devleti açıktan açığa yöneten Valide Sultan ilk yarı naip olarak bilinir ve haremde Safiye Sultan'ın getirdiği Venediklilerin hükmünü silip on yıllar boyunca sarayda hüküm sürecek Boşnakların devrini açtı.

Mahfiruz Sultan'ı I. Ahmed ile evlendiren ve ''Ayağı büyük olanın kısmeti de büyük olur!'' deyip bir kız çocuğuna ''Hatice Mahpeyker'' ismini de veren odur.

Kasım 1605 tarihinde midesinden birkaç hafta hasta yatan Valide Sultan hayata gözlerini yumdu. İstanbul'un tüm camilerinden salalar verildi ve halka görülmemiş büyüklükte sadakalar dağıtıldı.

2. Gelini odasına cellat yollayana kadar: Kösem Valide Sultan

Gelini odasına cellat yollayana kadar: Kösem Valide Sultan

Kayınvalidesi Handan Valide Sultan'ın ölümünden sonra yavaş yavaş güç kazanan Kösem Sultan eşi I. Ahmed'in ölümünden sonra 6,5 sene boyunca eziyet çekti. Sonunda oğlu Murad tahta geçince saltanat naibi olarak Osmanlı Devleti'ni yönetti.

On seneyi aşkın bir zaman iktidarı eline alan Kösem Sultan'ın oğlu IV. Murat yeterince güçlenince annesini siyasetten uzaklaştırdı. Onun ölümüyle tahta geçen Sultan İbrahim zamanında Kösem Sultan'ın oğluyla ilişkisi çok kötüydü. Keza gelinleriyle de. Hatta Telli Haseki ismiyle bilinen Hümaşah Sultan ile çok sorun yaşadığı bilinir.

İktidar zehirlenmesi yaşayan Kösem Sultan önce oğlunun ölümüne engel olmamayı tercih etti. Torununun tahta geçtiğini gören Kösem Sultan Büyük Valide Sultan namını alan ilk kadın oldu.

Fakat yeni Valide Sultan ile araları iyi değildi. Uzun zaman süren soğuk savaşta yeniçeriler Kösem Sultan'ın, harem ağaları Turhan Sultan'ın tarafını tuttu. Akıllı bir hamleye yenik düşen Kösem Sultan büyük bir boğuşmadan sonra dairesinde cinayete uğradı.

Cenazesi arz odasının önüne atıldığında Turhan Sultan'ın yerleşeceği Valide Sultan dairesinin tüm duvarları kan revan içinde kalmıştı.

1. Ve tabii ki en güçlüsü: Turhan Hatice Sultan

Ve tabii ki en güçlüsü: Turhan Hatice Sultan

Ya da haremde bilinen ismi ile Tarhan Sultan.

Kendisini devlet kademesinde istemeyenler ona ''Küçük Valide'' deyip Kösem Sultan'ı tekrar başa getirdiler. Uzun bir zaman bu duruma katlanan Tarhan Sultan en son babaanne Kösem Sultan'ın torununun canına kast ettiğini öğrenince yanındaki adamları vasıtasıyla ondan bir gecede kurtuldu. Ama çekeceği sıkıntılar asıl şimdi başlamıştı.

O dönemde Girit Savaşı'ndan oldukça yorgun olan devleti ayağa kaldıran, çok geniş bir istihbarat ağı kurarak imkanları genişleten Valide Sultan, Murat Bardakçı'nın tam yerindeki tabiriyle ''Osmanlı Devleti'nin Demir Leydi'si'' olmayı başardı.

Oğlu büyüdükten sonra siyasetten hemen el etek çekti ve hayır işlerine yöneldi.

Kaynaklar:

  1.  Leslie P. Pierce, The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire
  2. Günhan Börekçi, İnkırâzın Eşiğinde Bir Hanedan: III. Mehmed, I. Ahmed, I. Mustafa ve 17. Yüzyıl Osmanlı Siyasî Krizi
  3. Tezcan, The Question of Regency
  4. Necdet Sakaoğlu, Bu Mülkün kadın Sultanları (Vâlide Sultanlar, Hâtunlar, Hasekiler, Kadınefendiler, Sultanefendiler)
  5. Enver Behnan Şapolyo, Osmanlı Sultanları Tarihi

ÜYE GİRİŞİ
Whatsapp'ta Paylaş Yukarı Çık
X
Galerinin bağlantısını kopyala
Bu galerinin bağlantısı aşağıdadır. Kopyalayarak arkadaşlarınızla kolayca paylaşabilirsiniz.
Reklam Engelleyici Kullanıyorsunuz!
Sitemizden yararlanabilmek için reklam engelleyicileri kapatmanız gerekmektedir.